De Polyvagaal Theorie 

in een notendop

In mijn vorige blog maakte je kennis met de nervus vagus, de ‘zwervende zenuw’ die je brein verbindt met je hart, longen en andere vitale organen. 

De polyvagaal theorie gaat nog een stap verder en laat zien dat je zenuwstelsel eigenlijk een intern veiligheidssysteem is. Het scant voortdurend je omgeving én je lichaam: ben ik veilig, moet ik vechten of vluchten, of is het tijd om me terug te trekken en te bevriezen?

Simpel gezegd stelt deze theorie dat ons zenuwstelsel niet alleen een 'aan'- en 'uit'-knop heeft (stress of rust), maar werkt als een ladder met verschillende treden. De nervus vagus is de hoofdrolspeler die bepaalt op welke trede je staat.

De drie 'standen' van je zenuwstelsel:

1) Veiligheid & Verbinding (De bovenste trede of ventrale vagus): Wanneer je nervus vagus goed functioneert, voel je je veilig en verbonden met anderen. Je hartslag is rustig en je spijsvertering werkt optimaal. Dit is de staat waarin we sociaal contact maken en ons gelukkig voelen. 

2) Vechten of Vluchten (De middelste trede of sympatisch systeem): Bij stress of angst neemt het sympathische zenuwstelsel het over. Je hartslag gaat omhoog en je bloeddruk stijgt. Dit is vaak het moment waarop mensen onbewust hun kaken gaan klemmen; je lichaam bereidt zich voor op actie.

3) Bevriezen of Afsluiten (De onderste trede of dorsale vagus): Als het gevaar te groot wordt of de stress te lang aanhoudt, kan het lichaam 'fysiek uitschakelen'. Dit wordt gelinkt aan symptomen van depressie en chronische pijn. 

De link met de Nervus Vagus

De nervus vagus is de fysieke verbinding die tussen deze toestanden schakelt. Zoals te zien is op de anatomische kaart, loopt deze zenuw van de hersenen naar je hart, longen en darmen. 

Onderzoek laat zien dat we door de nervus vagus te stimuleren, ons lichaam kunnen helpen om van de 'overlevingsstand' (angst/stress) terug te klimmen naar de staat van veiligheid en herstel. Van AAN naar UIT te gaan. 

De link met het effect van het loslaten van de kaken

Je kaken spelen hierin een verrassend grote rol. Strakke kaken zijn vaak een teken dat je systeem in vecht- of vluchtmodus staat. Door bewust je kaakspieren te ontspannen, stuur je via de nervus vagus een signaal van veiligheid naar je brein. Alsof je lichaam zegt: “Het is oké, je mag zakken in rust." Dit verbetert niet alleen je emotionele veerkracht, maar zorgt ook voor een lagere bloeddruk, een betere hartslag en een sterker immuunsysteem. Het is de sleutel naar een gezonder en meer verbonden leven.

Neem eens een kijkje op mijn Instagram profiel waar ik verschillende oefeningen uitleg en laat zien. Heel eenvoudig in enkele minuten met duidelijk een groots effect. 

Bron: Stephen Porges, de grondlegger van de polyvagaaltheorie