Hypnose roept vaak beelden op van podiumshows of controleverlies, maar de werkelijkheid is veel interessanter. Het is een meetbare neurologische toestand waarin je brein anders werkt: piekeren neemt af, focus neemt toe en verbeelding wordt levendig ervaren. 

In dit artikel leg ik uit wat er precies in je hersenen gebeurt tijdens hypnose, en waarom het zo'n krachtig hulpmiddel kan zijn bij stress, pijn en gedragsverandering.

Wat gebeurt er in je hersenen tijdens hypnose?

Hypnose roept bij veel mensen nog steeds beelden op van podiumshows, controleverlies of mensen die rare dingen doen. Dat beeld komt vooral uit entertainment.

In werkelijkheid is hypnose een natuurlijke bewustzijnstoestand die wetenschappelijk onderzocht is. Dankzij technieken zoals MRI-hersenscans en EEG-metingen weten we vandaag dat er tijdens hypnose duidelijke veranderingen optreden in de hersenactiviteit.

Hypnose is dus geen magie. Het is een toestand waarin bepaalde hersennetwerken anders samenwerken.

Minder piekeren, meer focus

Een belangrijk netwerk in onze hersenen is het Default Mode Network (DMN). Dit netwerk is actief wanneer we piekeren, nadenken over onszelf of wanneer onze gedachten afdwalen naar het verleden of de toekomst.

Daarnaast hebben we het Central Executive Network (CEN). Dit netwerk helpt ons bij taken zoals plannen, analyseren, beslissingen nemen en onze aandacht richten.

In het dagelijks leven communiceren deze twee netwerken voortdurend met elkaar. Daardoor ontstaat vaak een interne dialoog:

"Doe ik dit wel goed?"

"Wat als dit mislukt?"

Onderzoek toont aan dat tijdens hypnose de verbinding tussen deze netwerken vermindert. Het gevolg is minder mentale ruis en meer gerichte aandacht.

Het brein wordt rustiger, terwijl de focus net sterker wordt.

De kracht van de verbeelding.

Achteraan in de hersenen bevindt zich een gebied dat onderzoekers de Posterior Hot Zone noemen. Deze regio speelt een belangrijke rol in verbeelding en zintuiglijke beleving.

Tijdens hypnose wordt dit gebied actiever. Daardoor kunnen beelden en visualisaties bijzonder levendig aanvoelen.

Wanneer iemand zich bijvoorbeeld een veilige plek voorstelt of een gevoel van ontspanning visualiseert, reageert het brein daar bijna op alsof het een echte ervaring is.

Ons brein leert namelijk niet alleen van echte gebeurtenissen, maar ook van intens beleefde innerlijke ervaringen.

Het brein bepaalt wat belangrijk is

Een ander belangrijk hersennetwerk is het Salience Network, met onder andere de insula. Dit netwerk werkt als een soort filtersysteem dat beslist waar onze aandacht naartoe gaat.

Tijdens hypnose wordt dit netwerk gevoeliger voor relevante informatie, terwijl storende prikkels minder aandacht krijgen.

Daardoor kunnen therapeutische suggesties beter worden verwerkt.

De kritische filter wordt zachter

Een gebied dat hierbij een rol speelt is de dorsale anterieure cingulate cortex. Dit hersengebied functioneert als een interne conflictmonitor.

Normaal zorgt dit systeem ervoor dat we automatisch reageren met gedachten zoals:

"Dit werkt toch niet."

"Dat lukt mij nooit."

Tijdens hypnose wordt de activiteit in dit gebied tijdelijk minder sterk. Je innerlijke criticus wordt als het ware wordt zachter gezet. 

Daardoor ontstaat ruimte om nieuwe gedachten, overtuigingen en reacties te verkennen.

Een ontspannen maar alerte toestand

Onderzoek met EEG toont aan dat tijdens hypnose vaker theta-hersengolven voorkomen. Deze hersengolven zien we ook bij meditatie, diepe ontspanning en creatieve flow.

Je lichaam ontspant, maar je geest blijft alert en gefocust.

Hypnose is dus geen slaap, maar een toestand van ontspannen concentratie.

Waarom hypnose verandering kan ondersteunen.

Onze hersenen hebben het vermogen om zich voortdurend aan te passen. Dit noemen we neuroplasticiteit.

Gedachten en gedragingen die we vaak herhalen versterken bepaalde neurale verbindingen. Daardoor ontstaan automatische patronen.

In een toestand van diepe ontspanning en gerichte aandacht kunnen nieuwe verbindingen makkelijker gevormd worden. Daardoor kan hypnotherapie helpen om oude patronen los te laten en nieuwe manieren van denken of reageren te ontwikkelen.

Om die reden wordt hypnose onder andere gebruikt bij:

• chronische pijn
• stress en overbelasting/overprikkeling
• angst en fobieën
• verminderd zelfbeeld
• slaapproblemen
• verwerking van een trauma
• ongewenste gewoonten

Niet door magie, maar door het natuurlijke leervermogen van het brein te benutten.

Hypnose verandert niet wie je bent,

het verandert hoe je brein reageert.

Referenties

• Spiegel, D. et al. (2016). Hypnotic modulation of brain activity. Stanford University.
• Rainville, P. et al. (1997). Pain affect encoded in human brain during hypnosis.
• Gruzelier, J. (2009). EEG-neurofeedback and hypnosis.
• Fox, M. D. et al. (2012). Intrinsic brain networks.
• American Psychological Association – Hypnosis overview